احیای سنتهای اربعین در پایتخت؛ بستری برای تقویت هویت فرهنگی و مشارکت شهروندی
در چهارمین نشست اندیشهورزی سومین سوگواره بینالمللی میراث اربعین حسینی با عنوان «مشارکت اجتماعی و احیای سنتهای اربعین در فضای شهری تهران»، دکتر مهدیه شهرابی فراهانی، عضو هیئت علمی دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ، به بررسی جایگاه آیین اربعین در تقویت سرمایه اجتماعی، مشارکت مردمی و احیای سنتهای فرهنگی و مذهبی در فضای شهری پرداخت.
وی با بیان اینکه اربعین یکی از برجستهترین مناسک دینی و اجتماعی جهان اسلام است، اظهار داشت: این آیین صرفاً یک زیارت مذهبی نیست، بلکه نظامی از تعاملات اجتماعی، فرهنگی و معنوی را شکل میدهد که بر پایه مشارکت داوطلبانه مردم استوار است و نقش مهمی در تقویت هویت جمعی و انسجام اجتماعی ایفا میکند.
دکتر شهرابی فراهانی با اشاره به اینکه آیینهای فرهنگی و مذهبی اربعین شبکهای گسترده از ارتباطات میان اقوام، گروههای اجتماعی و فرهنگهای مختلف ایجاد میکند، افزود: بهرهگیری از نمادهای ملی و مذهبی در این رویداد، زمینه شکلگیری یک هویت و نماد مشترک را فراهم میسازد و اربعین را به بستری برای همگرایی فرهنگی و اجتماعی تبدیل میکند.
وی با تشریح ابعاد مختلف آیین اربعین، تصریح کرد: مناسکی همچون زیارت اربعین، پیادهروی، نوحهخوانی، سینهزنی، زنجیرزنی و دیگر آیینهای سنتی، علاوه بر جنبههای عبادی، حامل مفاهیم فرهنگی، تاریخی و اجتماعی هستند و نقش مهمی در انتقال ارزشها و میراث ناملموس عاشورا و اربعین به نسلهای آینده دارند.
عضو هیئت علمی دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ، از همبستگی اجتماعی، سلامت معنوی، بازسازی روابط انسانی، تقویت روحیه تعاون و ایثار و عبور از فردگرایی به سوی مسئولیتپذیری اجتماعی، به عنوان مهمترین پیامدهای اجتماعی اربعین یاد کرد و گفت: این رویداد زمینهساز تلاقی آیین و معنا و بستری برای تحقق ارزشهای انسانی و اسلامی در جامعه است.
وی همچنین با تأکید بر اهمیت مشارکت اجتماعی در برنامهریزی گردشگری، خاطرنشان کرد: توسعه گردشگری مذهبی و مدیریت رویدادهای بزرگی همچون اربعین، نیازمند رویکردهای مشارکتی، بهرهگیری از ظرفیت جوامع محلی و همکاری میان نهادهای فرهنگی، مدیریت شهری و شهروندان است.
دکتر شهرابی فراهانی در پایان، احیای سنتهای اربعین در فضای شهری تهران را فرصتی برای تقویت هویت فرهنگی شهر، ارتقای سرمایه اجتماعی و توسعه گردشگری مذهبی دانست و بر ضرورت برنامهریزی علمی، مشارکتمحور و بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی شهر در حفظ و ترویج میراث اربعین تأکید کرد.